Huy động trái phiếu trong bối cảnh lãi suất cao hiện nay: Chia sẻ qua tình huống thực tế bởi FiinRatings

14:06 17/08/2026

FiinRatings

Ngày 17 tháng 08 năm 2026

Báo cáo này không phải một hành động xếp hạng tín nhiệm

Sau các công bố chính thức của FiinRatings và Verdant Energy - một doanh nghiệp FDI có các công ty dự án điện áp mái tại Việt Nam về lô trái phiếu xanh của doanh nghiệp, chúng tôi có nhận được sự quan tâm từ một số doanh nghiệp thuộc cả lĩnh vực năng lượng tái tạo và các ngành khác, trong bối cảnh mặt bằng lãi suất huy động và cho vay có xu hướng gia tăng thời gian qua.

Đây là lô trái phiếu có kỳ hạn rất dài (15 năm) và với cơ chế lãi suất cố định hàng năm (6,95%/năm), được một số định chế tổ chức là quỹ bảo hiểm tham gia mua. Câu hỏi phổ biến mà chúng tôi nhận được từ các doanh nghiệp là: Đâu là những yếu tố giúp một doanh nghiệp như Verdant Energy có thể huy động nguồn vốn trái phiếu với kỳ hạn dài và mức lãi suất thấp như vậy, và những bài học nào có thể được rút ra từ giao dịch này?

Thực tế thì đây là giao dịch thứ 9 về trái phiếu được bảo lãnh mà FiinRatings đã tham gia thông qua dịch vụ xếp hạng tín nhiệm tại Việt Nam trong 5 năm qua. Nhằm cung cấp thông tin cụ thể hơn từ vai trò là một đơn vị xếp hạng tín nhiệm, đánh giá độc lập đối với lô trái phiếu xanh, cũng như chia sẻ một số thông tin thị trường để các bên có thể tham chiếu trong việc xác định lãi suất cho giao dịch, chúng tôi tổng hợp một số nội dung chính thông qua Top 10 Câu hỏi & Trả lời như sau.

Q1 – Vì sao mặt bằng lãi suất tín dụng ngân hàng hiện đang duy trì ở mức cao (8-9% cho tiền gửi tiết kiệm kỳ hạn 6-12 tháng) mà các quỹ đầu tư lại chấp nhận lãi suất 6,95%/năm cho lô trái phiếu này?

Về cơ bản, tính hấp dẫn của một lô trái phiếu hay một sản phẩm công cụ nợ được đánh giá dựa trên mức độ rủi ro, trong đó xếp hạng tín nhiệm độc lập là một trong những tham chiếu quan trọng đối với nhà đầu tư. Chúng tôi có thể tóm tắt 03 lý do chính mà các quỹ bảo hiểm vẫn mua những lô trái phiếu này trong bối cảnh lãi suất tiền gửi cao hơn hiện nay:

Thứ nhất, đây là những lô trái phiếu được bảo lãnh thanh toán toàn phần và không hủy ngang bởi GuarantCo – một tổ chức tài chính chuyên về bảo lãnh và tăng cường tín dụng có mức xếp hạng quốc tế AA- (bởi Fitch Ratings) và A1 (bởi Moody's). Đây là mức cao hơn so với mức xếp hạng quốc gia của Việt Nam hiện ở mức BB+.

Đối chiếu theo mức xếp hạng tín nhiệm nội địa bởi FiinRatings như công bố thì tổ chức phát hành có mức điểm xếp hạng là BB+ trong khi lô trái phiếu là AAA – mức xếp hạng tín nhiệm cao nhất hay nói cách khác là rủi ro thấp nhất. Hiện trái phiếu chính phủ của Việt Nam đang có mức lợi tức khoảng 4,5% cho kỳ hạn 10 năm, thì rõ ràng mức lãi suất 6,95% hấp dẫn hơn nếu chiếu theo mức độ rủi ro tương ứng.

Thứ hai,đây là mức lãi suất cố định hàng năm và kỳ hạn rất dài. Các tổ chức bảo hiểm thường ưu tiên những sản phẩm thu nhập cố định có cấu trúc trả lãi cố định nhằm thuận lợi cho công tác quản trị rủi ro và cân đối thanh khoản dài hạn của họ. Với kỳ hạn 15 năm, lô trái phiếu đáp ứng nhu cầu đầu tư dài hạn đang rất lớn của các đơn vị bảo hiểm nhân thọ, vốn có các nghĩa vụ nợ kỳ hạn rất dài gắn với các sản phẩm nhân thọ.

Thứ ba, các lô trái phiếu được thực hiện một cách minh bạch và đáng tin cậy nhờ việc đã trải qua thẩm định của đơn vị bảo lãnh, xếp hạng tín nhiệm độc lập, trái phiếu xanh được đánh giá độc lập và có sự tham gia tư vấn phát hành của các đơn vị có uy tín.

Q2 – Lãi suất thực tế của lô trái phiếu này là bao nhiêu? Công thức tính toán và xác định phí bảo lãnh của GuarantCo là như thế nào?

Lô trái phiếu có lãi suất danh nghĩa cố định 6,95%/năm và kỳ hạn 15 năm. Xét toàn bộ cấu trúc giao dịch, tổng chi phí vốn có thể cao hơn tùy theo: (i) môi trường lãi suất VND – hiện tại Việt Nam là neo theo lãi suất tiền gửi bình quân 12 tháng của các ngân hàng lớn; (ii) Mức phí bảo lãnh – phụ thuộc phần lớn vào mức rủi ro của tổ chức phát hành và của dự án, trong đó có tham chiếu đến mức xếp hạng tín nhiệm; (iii) các chi phí giao dịch liên quan như chỉ ra trong Bảng 1; và (iv) quy mô của giao dịch – quy mô càng lớn thì các chi phí cố định phát sinh như kiểm toán mục đích sử dụng vốn, chi phí xếp hạng tín nhiệm tổ chức phát hành, chi phí đánh giá xanh, v.v. phục vụ giao dịch được phân bổ càng nhỏ.

Bảng 1: Cấu trúc minh họa mức chi phí lãi suất thực tế của một giao dịch trái phiếu xanh điển hình tại Việt Nam

Hạng mục chi phí chính	Cơ sở tính phí	Mức thấp	Mức trung bình	Mức cao
Lãi suất danh nghĩa (cho nhà đầu tư mua)	Hàng năm trên giá trị lưu hành (Ghi chú (1))	6.000%	6.500%	7.000%
Phí bảo lãnh	Hàng năm trên số dư lưu hành (Ghi chú (2))	1.000%	1.500%	3.000%
Phí tư vấn và đại lý phát hành/ thu xếp	Phí phát sinh một lần (Ghi chú (3))	0.050%	0.100%	0.200%
Phí Quản lý tài sản đảm bảo	Hàng năm, trên giá trị TSĐB	0.010%	0.020%	0.030%
Phí đại diện sở hữu	Hàng năm	0.010%	0.020%	0.030%
Phí giám sát bảo lãnh	Hàng năm, trên số dư bảo lãnh	0.100%	0.100%	0.150%
Phí xếp hạng tín nhiệm & xác nhận xanh	Ban đầu và duy trì hàng năm (Ghi chú (4))	0.010%	0.015%	0.020%
		7.180%	8.255%	10.430%

Nguồn: FiinRatings.

Ghi chú:

(1) Mức phí thấp vì đơn vị bảo lãnh có XHTN rất cao (AAA), tương đương TPCP và còn tùy thuộc vào diễn biến môi trường lãi suất, đặc biệt là lãi suất tiền gửi them chiếu (thông thường là lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 12 tháng của các ngân hàng lớn)

(2) Tùy thuộc mức độ rủi ro/ xếp hạng tín nhiệm của tổ chức phát hành

(3) Phí tư vấn và đại lý phát hành thường là chi phí one-off phát sinh cho hoạt động soạn lập hồ sơ và khi hoàn tất giao dịch. Một số giao dịch có thể phát sinh cả phí thu xếp/ phân phối trái phiếu. Mức phí thường từ 0,5% - 2% trên tổng giá trị giao dịch và số liệu ở trên đã được quy đổi theo mức % hàng năm (annualized)

(4) Mức phí xếp hạng bao gồm xếp hạng tổ chức phát hành và/ hoặc xếp hạng lô trái phiếu được thực hiện cho năm đầu tiên và có thể duy trì các năm tiếp theo. Mức phí đánh giá độc lập trái phiếu xanh (SPO) thông thường bao gồm đánh giá trước khi phát hành và sau khi phát hành hàng năm.

(5) Lưu ý khác: Số liệu trên đây là các dữ liệu mô phỏng nhằm phản ánh cấu trúc phổ biến của một giao dịch trái phiếu được bảo lãnh bởi bên thứ ba, có xếp hạng tín nhiệm và đánh giá độc lập xanh. Mức chi phí vốn thực tế có thể khác tùy theo đặc thù về kỳ hạn, quy mô của mỗi giao dịch, phí cam kết có thể của đơn vị bảo lãnh và phí luật sư, v.v..

Q3 – Nếu tính cả phí bảo lãnh và các chi phí giao dịch khác liên quan đến phát hành, thì chi phí vốn thực tế là bao nhiêu và liệu có thực sự rẻ hơn vay ngân hàng không?

Không hoàn toàn rẻ hơn vốn tín dụng ngân hàng nếu so sánh trên cùng mức độ rủi ro, vì tín dụng ngân hàng không phát sinh một số chi phí giao dịch như kiểm toán mục đích sử dụng vốn, phí tư vấn phát hành, chi phí tuân thủ, báo cáo theo quy định trái phiếu, và chi phí xếp hạng tín nhiệm. Tuy nhiên, lợi ích chính là cơ chế lãi suất cố định, kỳ hạn dài và rủi ro tái cấp vốn thấp hơn.

Q4 – Kỳ hạn 15 năm của lô trái phiếu được xác định dựa trên cơ sở nào?

Kỳ hạn của trái phiếu được xác định chủ yếu dựa trên nghiên cứu khả thi, trong đó có dự phóng mô hình tài chính. Các yếu tố cụ thể có ảnh hưởng lớn nhất bao gồm: (1) thời gian thu hồi vốn của dự án, (2) mức độ ổn định của nguồn thu từ dự án, (3) cấu trúc nguồn vốn trong đó có % vốn chủ, cơ cấu và kỳ hạn vốn vay tín dụng ngân hàng; vốn khác như tín dụng xuất khẩu (ECA), v.v.

Q5 – Theo công bố thì đây là lô trái phiếu xanh và do FiinRatings đánh giá và xác nhận. Vậy FiinRatings đánh giá theo tiêu chuẩn nào trong khi Việt Nam chưa có bộ tiêu chuẩn trái phiếu xanh?

FiinRatings thực hiện đánh giá độc lập (Second Party Opinion) dựa trên Nguyên tắc Trái phiếu Xanh (Green Bond Principles) của Hiệp hội Thị trường Vốn Quốc tế (ICMA), tập trung vào 4 cấu phần:

Quy định về sử dụng nguồn vốn huy động (Use of Capitals):nhằm quy định danh mục dự án hợp lệ mà doanh nghiệp cần huy động vốn
Quy trình đánh giá và lựa chọn dự án (Project Evaluation and Selection): bao gồm những nội dung chính như cách thức doanh nghiệp lựa chọn dự án, xác định tiêu chí môi trường rõ ràng, thành lập hội đồng thẩm định nội bộ, và các biện phải quản trị rủi ro "tẩy xanh" (Greenwashing)
Quản lý nguồn tiền (Management of Proceeds): quy định cách theo dõi dòng tiền huy động, quản lý và hạch toán tiền riêng biệt từ huy động, tiền tạm thời chưa sử dụng quản lý ra sao và đảm bảo tính minh bạch, độc lập như thế nào.
Báo cáo định kỳ (Reporting):Báo cáo phân bổ vốn cho các dự án hoặc cho dự án và báo cáo tác động qua các chỉ số môi trường
Đánh giá độc lập về mức độ phù hợp của Khung và dự án với tiêu chuẩn xanh theo tiêu chuẩn hay bộ nguyên tắc nào bởi một tổ chức độc lập cả trước và sau khi phát hành ra sao.

Chi tiết về Bộ Nguyên tắc Trái phiếu Xanh được công bố tại đây: Green Bond Principles.

Tại Việt Nam, Chính phủ đã ban hành khung Phân loại xanh theo Quyết định 21 của Thủ tướng Chính phủ, song Bộ Tài chính vẫn đang trong quá trình dự thảo các hướng dẫn cụ thể hơn để áp dụng tiêu chí và chính sách cho phát hành trái phiếu xanh.

Q6 – Quy trình phát hành một trái phiếu xanh hoặc một khoản vay xanh có phức tạp không và các bước cụ thể như thế nào?

Quy trình không khác biệt lớn so với huy động vốn thông thường. Điểm mấu chốt là doanh nghiệp cần xây dựng Bộ Khung Chính sách Trái phiếu xanh hoặc Tài chính Xanh như đề cập ở Q5 phía trên. Khung chính sách này là tài liệu chiến lược do tổ chức phát hành xây dựng lên để quy định cách thức quản lý và sử dụng số tiền huy động được từ việc bán trái phiếu xanh.

Quy trình phát hành cơ bản như các giao dịch phát hành trái phiếu thông thường nhưng bổ sung các yêu cầu về tiêu chí xanh và minh bạch thông tin, gồm:

Xác định dự án và mục đích sử dụng vốn đáp ứng tiêu chí xanh.
Xây dựng Khung Tài chính Xanh theo các nguyên tắc/tiêu chuẩn áp dụng.
Đánh giá độc lập về mức độ phù hợp của Khung và dự án với tiêu chuẩn xanh.
Phát hành/giải ngân, sau đó quản lý phân bổ vốn và báo cáo định kỳ về sử dụng vốn và tác động môi trường.

Q7 – Trái phiếu xanh có thực sự rẻ hơn không? Nếu so với lãi suất trên thị trường sơ cấp và thứ cấp hiện nay của trái phiếu đồng nội tệ trên HNX? Đề nghị FiinRatings làm rõ

Hiện chúng tôi chưa có cơ sở dữ liệu đủ dài và đủ lớn để có thể chứng minh rằng trái phiếu xanh có mức lãi suất thấp hơn so với trái phiếu thông thường như tại Châu Âu và một số nước trong khu vực Châu Á do số lượng trái phiếu xanh chưa nhiều và thanh khoản trên HNX còn ở mức thấp để có thể tính toán lợi tức (yield) của trái phiếu thường so với trái phiếu xanh cho cùng một mức xếp hạng tín nhiệm và có kỳ hạn tương đương.

Tuy nhiên trái phiếu xanh thường nhận được sự quan tâm nhiều hơn bởi các nhà đầu tư tổ chức, đặc biệt là các quỹ đầu tư có tính tác động hoặc quan tâm hơn đến chuyển đổi xanh, chống biến đổi khí hậu và tác động đến môi trường. Đối với các trái phiếu xanh đã được FiinRatings hỗ trợ xác nhận độc lập, chúng tôi cho rằng tiềm năng đàm phán được mức lãi suất hấp dẫn đến từ:

Mức xếp hạng tín nhiệm tốt của doanh nghiệp và việc doanh nghiệp chủ động minh bạch hóa hồ sơ tín nhiệm đến với thị trường thông qua việc xếp hạng từ rất sớm
Khung trái phiếu xanh được xây dựng chặt chẽ và được xác nhận độc lập, minh bạch bởi đơn vị độc lập như FiinRatings. Từ đó, trái phiếu thu hút nhiều các nhà đầu tư quan tâm, tạo vị thế tích cực trong việc đàm phán lãi suất.

Q8 – Có những tổ chức nào hiện đang thực hiện hoạt động bảo lãnh trái phiếu này tại Việt Nam? Tiêu chí tìm kiếm dự án của họ là gì và làm sao để có thể tiếp cận và liên hệ được họ?

Hiện tại, GuarantCo (thuộc PIDG) và Quỹ Bảo lãnh Tín dụng và Đầu tư (CGIF) là hai tổ chức quốc tế đáng chú ý đang cung cấp bảo lãnh cho trái phiếu doanh nghiệp tại Việt Nam. Ngoài ra, một số ngân hàng thương mại tại Việt Nam (nhất là ngân hàng thuộc top đầu) cũng đẩy mạnh các hoạt động bảo lãnh trái phiếu. Một số định chế tài chính đa phương như IFC, ADB và các tổ chức tài chính khác trong khu vực cũng quan tâm nghiên cứu cơ chế bảo lãnh hoặc tăng cường tín dụng cho các dự án lớn của Việt Nam.

Q9 – Hiện các nhóm nhà đầu tư quan tâm đến trái phiếu xanh này tại Việt Nam là những tổ chức nào? FiinRatings có thể chia sẻ thêm thông tin về nhóm nhà đầu tư này không?

Chúng tôi nhận được nhiều câu hỏi, sự quan tâm về trái phiếu xanh từ các nhà đầu tư trong và ngoài nước, gồm có: các quỹ bảo hiểm, các quỹ đầu tư hạ tầng, các quỹ đầu tư có cam kết cao về môi trường. Mỗi quỹ thường có những tiêu chí cụ thể về ngành nghề, chất lượng xếp hạng tín nhiệm của chủ đầu tư, tính khả thi của dự án và đặc biệt là những tác động tích cực đến môi trường như chống biến đổi khí hậu, giảm ô nhiễm môi trường, bao trùm tài chính và tiếp cận dịch vụ cho người yếu thế, v.v.

Là một tổ chức xếp hạng tín nhiệm, chúng tôi không có chức năng và không được phép cung cấp dịch vụ tư vấn hay thu xếp vốn, nhưng chúng tôi có thể hỗ trợ kết nối quý doanh nghiệp trên cơ sở đồng hành với doanh nghiệp Việt Nam đến các định chế có sự quan tâm hoặc khẩu vị đầu tư phù hợp.

Q10 – Theo báo cáo công bố về xếp hạng tín nhiệm thì vì sao tổ chức phát hành có mức xếp hạng BB+ mà lô trái phiếu lại ở mức rất cao là AAA? Cơ sở đánh giá của FiinRatings là gì?

FiinRatings áp dụng mức nâng hạng này dựa trên ba yếu tố chính:

Phạm vi bảo lãnh: GuarantCo bảo lãnh thanh toán toàn diện, vô điều kiện và không hủy ngang đối với gốc, lãi và lãi chậm trả, với cơ chế kích hoạt rõ ràng khi phát sinh vi phạm nghĩa vụ thanh toán.
Năng lực tín dụng của GuarantCo: thành viên PIDG, được Moody’s/Fitch xếp hạng A1/AA- theo thang điểm xếp hạng tín nhiệm quốc tế.
Khả năng thực thi bảo lãnh: thời hạn xử lý tối đa khoảng 80 ngày làm việc, kèm lãi bổ sung 2%/năm đối với nghĩa vụ chậm thanh toán, qua đó bảo vệ quyền lợi kinh tế của trái chủ.

Trên đây là những dữ liệu và phân tích mà FiinRatings đưa ra nhằm góp phần cải thiện thông tin tới thị trường, đặc biệt là tới các Anh/Chị đang điều hành doanh nghiệp có quan tâm đến hoạt động này. Các thông tin và phân tích của chúng tôi được thực hiện dựa trên kinh nghiệm và quá trình làm việc trong nhiều năm qua với các bên liên quan, bao gồm tổ chức bảo lãnh, tổ chức tư vấn phát hành và tổ chức đầu tư mua trái phiếu.

Nếu Anh/Chị đang cân nhắc chiến lược vốn cho doanh nghiệp của mình, có một dự án cần xem xét các phương án huy động vốn qua trái phiếu doanh nghiệp, hoặc có ý định cải thiện hồ sơ tín dụng khi tham gia thị trường vốn ngoài kênh tín dụng ngân hàng, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua email support@fiinratings.vn. Đội ngũ nhân sự của FiinRatings có thể trao đổi và đưa ra những gợi ý cần thiết dựa trên các thông tin mà Anh/Chị có thể chia sẻ/cung cấp.

Tác giả:

Nguyễn Quang Thuân - Tổng Giám đốc | thuan.nguyen@fiinratings.vn

Bá Thị Thu Huệ - Giám đốc thương mại | hue.ba@fiinratings.vn

------------------------------------------

Các Báo cáo Nghiên cứu gần đây

(1) Nhận định thị trường

(2) Báo cáo Tâm điểm ngành

(3) Nhận định từ Diễn đàn Thị trường Trái phiếu Doanh nghiệp Việt Nam 2026 [Ngày 02/04/2026]

(4) Báo cáo Tâm điểm Trái phiếu

Tuyên bố miễn trách nhiệm và bản quyền

Tài liệu này được soạn thảo bởi Công ty Cổ FiinRatings chỉ sử dụng cho mục đích tham khảo. Đây không phải là Báo cáo xếp hạng tín nhiệm và không khuyến nghị mua, bán hoặc nắm giữ bất kỳ cổ phiếu nào hoặc bất kỳ giao dịch cụ thể nào khác. Thông tin trong Báo cáo này, bao gồm dữ liệu, số liệu, bảng, phân tích và nhận xét của FiinRatings, chỉ được sử dụng để tham khảo theo quyết định của riêng bạn. FiinRatings sẽ không chịu trách nhiệm cho bất kỳ tổn thất hoặc hậu quả nào có thể xảy ra do việc sử dụng thông tin trong báo cáo này. FiinRatings giữ bản quyền đối với báo cáo này và toàn bộ nội dung trong Báo cáo này. Báo cáo này được bảo hộ bản quyền theo pháp luật về quyền tác giả của Việt Nam và các nước theo các công ước, điều ước quốc tế về quyền tác giả mà Việt Nam là thành viên.