Cải thiện khả năng huy động vốn cho dự án hạ tầng Việt Nam: Góc nhìn từ Chủ tịch FiinGroup và FiinRatings

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh đầu tư hạ tầng nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, việc phát triển các kênh huy động vốn dài hạn đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Đáng chú ý, Dự thảo Nghị định về phát hành trái phiếu dự án hợp tác công – tư (PPP Bond) được kỳ vọng sẽ hoàn thiện khung pháp lý và mở rộng kênh huy động vốn cho các dự án hạ tầng. 

Đây cũng là nội dung được ông Nguyễn Quang Thuân – Chủ tịch FiinGroup và FiinRatings chia sẻ tại Vietnam Infrastructure Symposium 2026 do Bloomberg Businessweek Vietnam tổ chức ngày 9/7 với chủ đề "Cải thiện khả năng huy động vốn cho dự án hạ tầng Việt Nam".

Theo ông Thuân, để mở rộng khả năng huy động vốn cho hạ tầng, Việt Nam cần đồng thời đa dạng hóa cơ cấu nguồn vốn, nâng cao tính khả thi tài chính (bankability) của dự án thông qua các cơ chế chính sách phù hợp và củng cố niềm tin của nhà đầu tư bằng các công cụ đánh giá rủi ro độc lập.

Ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch FiinGroup và FiinRatings, chia sẻ tại Vietnam Infrastructure Symposium 2026 (Ảnh: Bloomberg Businessweek Vietnam)

Phát triển cơ cấu huy động vốn và vai trò của trái phiếu hạ tầng

Mô hình Tài trợ dự án (Project Finance) cần được thiết kế và áp dụng rộng rãi hơn cho các dự án hạ tầng tại Việt Nam. Cơ cấu nguồn vốn nên được kết hợp linh hoạt giữa vốn tư nhân, vốn ưu đãi từ Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB), nguồn tài trợ tín dụng xuất khẩu (Export Credit Agency – ECA) và nguồn vốn Nhà nước theo Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công – tư (PPP).

Việc Chính phủ đang xây dựng khung pháp lý riêng cho trái phiếu PPP được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho sự phát triển của thị trường trái phiếu dự án (Project Bond) và trái phiếu PPP, qua đó mở rộng kênh huy động vốn dài hạn bên cạnh tín dụng ngân hàng truyền thống.

Đồng thời, dòng vốn đầu tư quốc tế hiện tập trung vào bốn nhóm hạ tầng trọng điểm gồm hạ tầng lõi (giao thông và năng lượng), hạ tầng số (Data Center, AI và 5G) và hạ tầng xanh. Trong đó, hạ tầng xanh còn nhiều dư địa phát triển nhưng cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý và các sản phẩm tài chính phù hợp.

Thách thức về tính khả thi tài chính (Bankability) & vai trò cơ chế chính sách

Tính khả thi tài chính (bankability) của các dự án hạ tầng hiện chịu tác động bởi ba nhóm yếu tố: 

• Về phía dự án: số lượng dự án đáp ứng đầy đủ điều kiện vay vốn còn hạn chế, trong khi vẫn tồn tại các rủi ro về giải phóng mặt bằng, doanh thu và tỷ giá.
• Về phía nhà đầu tư: nguồn lực ngân sách Nhà nước còn hạn chế, các ngân hàng thương mại chịu áp lực về năng lực cung ứng vốn, trong khi sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài và các tổ chức đầu tư trong nước vẫn chưa tương xứng với nhu cầu phát triển hạ tầng.
• Về các công cụ kết nối cung – cầu vốn: vai trò của cơ chế tăng cường tín dụng (credit enhancement) và thị trường vốn chưa được phát huy đầy đủ.

Lấy lĩnh vực điện làm ví dụ, tính khả thi tài chính của dự án được quyết định bởi ba trụ cột: (i) rủi ro doanh thu và cấu trúc giá, bao gồm cơ chế giá nhiều thành phần (multi-component tariff) và cơ chế bao tiêu sản lượng (take-or-pay); (ii) bảo lãnh tín dụng và các điều khoản chấm dứt hợp đồng; (iii) cơ chế bảo vệ quyền của bên cho vay và khung pháp lý, bao gồm quyền thế chấp cho bên cho vay nước ngoài và cơ chế giải quyết tranh chấp.

Vì vậy, để thu hút các định chế đầu tư như quỹ đầu tư và các tổ chức tài chính quốc tế, dự án cần phân định rõ rủi ro giữa giai đoạn xây dựng và giai đoạn vận hành; đồng thời xây dựng cơ chế chia sẻ rủi ro và cơ chế nhượng quyền minh bạch, cũng như bảo đảm uy tín, hồ sơ tín dụng và xếp hạng tín nhiệm của chủ đầu tư. Trong đó, trái phiếu PPP sẽ trở thành một cấu phần quan trọng trong cơ cấu tài chính của dự án.

Xếp hạng tín nhiệm và tăng cường tín dụng/ bảo lãnh trái phiếu thông qua một số giao dịch thực tiễn góp phần nâng cao niềm tin của nhà đầu tư:

Từ góc nhìn của một tổ chức xếp hạng tín nhiệm độc lập, ông Thuân cho rằng việc kết hợp xếp hạng tín nhiệm với cơ chế bảo lãnh tín dụng đã chứng minh hiệu quả trong việc kéo dài kỳ hạn huy động vốn, ổn định chi phí vốn và nâng cao khả năng tiếp cận thị trường vốn.

Một số giao dịch tiêu biểu mà FiinRatings đã tham gia gồm:

• Công ty CP BIWASE Long An (hạ tầng cấp nước): Quy mô phát hành 700 tỷ đồng, kỳ hạn 10 năm, lãi suất 5,5%/năm; Xếp hạng trái phiếu AAA, Xếp hạng nhà phát hành BBB; bảo lãnh bởi GuarantCo.
• Các công ty thuộc hệ sinh thái Tập đoàn Aqua One (hạ tầng cấp nước): Tổng quy mô phát hành 1.192 tỷ đồng, kỳ hạn 20 năm, lãi suất 5,75%/năm; Xếp hạng trái phiếu AAA, Xếp hạng nhà phát hành BB; bảo lãnh bởi GuarantCo.
• Công ty TNHH Verdant Vietnam Bravo và Công ty TNHH Verdant Vietnam Crystal (hai công ty thành viên thuộc Verdant Energy, phát triển các dự án điện mặt trời áp mái): Tổng quy mô phát hành 792 tỷ đồng, kỳ hạn 15 năm, lãi suất 6,95%/năm; Xếp hạng trái phiếu AAA, Xếp hạng nhà phát hành BB+; bảo lãnh bởi GuarantCo.

Xem chi tiết và tải tài liệu trình bày của ông Nguyễn Quang Thuân: TẠI ĐÂY

------------------- 
FiinRatings đồng hành cùng doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch, củng cố niềm tin của nhà đầu tư và mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn thông qua:

• Xếp hạng Tín nhiệm cho Tổ phát hành hoặc Công cụ nợ cụ thể 
• Đánh giá Tín dụng Doanh nghiệp, Nghiên cứu Tín dụng Ngành và Giám sát Rủi ro Danh mục Đầu tư 
• Đánh giá độc lập trái phiếu xanh, tín dụng xanh và đánh giá ESG 

Liên hệ FiinRatings ngay hôm nay để được hỗ trợ: 
𝐄𝐦𝐚𝐢𝐥: support@fiinratings.vn 
𝐓𝐞𝐥: (84-24) 3562 6962